Kayısı (Prunus armeniaca), hem taze tüketimde hem de reçel, marmelat, komposto ve kuru meyve üretiminde yoğun talep gören aromatik ve besleyici bir meyvedir. Ilıman ve yarı kurak iklimleri tercih eden kayısı, yazları aşırı sıcak ve kurak dönemlerden olumsuz etkilenebilir; kışları ise -25 °C’ye kadar dayanıklıdır. Bol güneş alan, iyi drene edilmiş ve kireçli topraklar kayısı yetiştiriciliği için idealdir.
Dikim aralıkları kayısı bahçelerinde verim ve bakım açısından önemlidir. Genellikle sıra arası 6–7 metre, sıra üzeri 5–6 metre olacak şekilde dikim yapılır. Bu aralık, ağaçların güneş ışığını yeterince almasını sağlar, hava dolaşımını artırır ve budama, sulama ile hasat işlemlerini kolaylaştırır. Ayrıca köklerin sağlıklı gelişmesine ve hastalık riskinin azalmasına yardımcı olur.
Kayısı çeşitleri arasında Hacıhaliloğlu, Hacihaliloğlu, Kabaasi, Hacihaliloğlu ve Bursa 1 öne çıkar. Hacıhaliloğlu iri ve aromatik meyveleri ile bilinirken, Kabaasi yüksek verimi ve dayanıklılığı ile tercih edilir. Bursa 1 erken olgunlaşan meyveleri ve lezzetiyle dikkat çeker. Çeşit seçimi, üretim amacına ve iklim koşullarına göre yapılmalıdır.
Kayısı ağaçları dikimden 2–3 yıl sonra meyve vermeye başlar ve 5. yıldan itibaren tam verime ulaşır. Bir dekarlık kayısı bahçesinden ortalama 3–4 ton ürün elde edilebilir. Düzenli sulama, gübreleme ve budama ile bu verim artırılabilir, kaliteli meyve üretimi sağlanabilir.
Kayısı sağlık açısından da oldukça değerlidir; yüksek C vitamini, A vitamini ve lif içeriği bağışıklık sistemini güçlendirir, sindirimi destekler ve metabolizmayı dengeler. Ayrıca potasyum ve demir mineralleri kalp-damar sağlığını destekler, cilt sağlığına katkı sağlar ve göz sağlığını korur. Taze tüketim, reçel, marmelat, komposto ve kuru meyve üretiminde kullanımı ile kayısı, hem sağlık hem de ekonomik açıdan üreticiler için kârlı ve sürdürülebilir bir meyve olarak öne çıkar.
